Saudijska Arabija priprema pomorsku i moguću kopnenu ofanzivu protiv Huta u Jemenu

Saudijske snage primijećene su kako se povlače iz istočnog Jemena, što bi moglo predstavljati pripremu za kopnenu ofanzivu. Istovremeno, Rijad pokušava da organizuje pomorsku koaliciju koja bi štitila trgovačke brodove od napada Huta u Crvenom moru i moreuzu Bab el-Mandeb.

Saudijsko Ministarstvo odbrane saopštilo je u četvrtak da je 14 država, među kojima su Turska, Pakistan, Egipat, Sudan i Džibuti, potpisalo zajedničku izjavu kojom podržava formiranje multinacionalne pomorske odbrambene koalicije.

Huti, koje podržava Iran i koji kontrolišu glavni grad Jemena, Sanu, kao i veći dio obale Crvenog mora, objavili su 20. jula da uvode blokadu saudijskih brodova, ali su negirali da planiraju da naplaćuju prolaz svim plovilima.

Grupa navodi da će blokadu ukinuti tek kada Saudijska Arabija ukine svoju blokadu Jemena, predstavljajući spor kao pitanje budućnosti Jemena, a ne kao direktan sukob s Iranom. Saudijska Arabija intervenisala je u jemenskom građanskom ratu 2015. godine kako bi podržala međunarodno priznatu vladu u borbi protiv pobunjenih Huta.

Rijad je takođe pozvao Sjedinjene Američke Države i grupu evropskih država, uključujući Njemačku, Francusku, Veliku Britaniju i Italiju, da se pridruže koaliciji za zaštitu plovidbe u Crvenom moru.

Evropska unija već sprovodi pomorsku misiju Aspides u Crvenom moru, ali i dalje nije jasno da li Huti pokušavaju da uspostave potpunu blokadu pomorskog saobraćaja ili je ona usmjerena isključivo protiv Saudijske Arabije.

Huti su 25. jula saopštili da su pogodili „osjetljive“ objekte za transport nafte unutar Saudijske Arabije, koji povezuju naftna polja u istočnoj provinciji sa izvoznim terminalom na Crvenom moru.

Ukoliko ruta kroz Crveno more bude zatvorena za saudijske brodove, uz istovremenu blokadu Hormuškog moreuza s druge strane Arapskog poluostrva, izvoz saudijske nafte bio bi ozbiljno ograničen.

Prije početka rata s Iranom čak 80 odsto saudijskog izvoza sirove nafte prolazilo je kroz Hormuški moreuz. Zbog toga je ruta preko Crvenog mora postala znatno važnija, pa se danas više od polovine saudijske nafte kopnenim putem transportuje do terminala u luci Janbu.

Saudijski napadi u Iraku u srijedu usmrtili su najmanje 20 ljudi, nakon što je Rijad uzvratio iračkim milicijama zbog napada na saudijsku naftnu infrastrukturu. Donald Tramp izjavio je da su zajednički američko-saudijski napadi izvedeni uz saglasnost iračke vlade, što Bagdad nije potvrdio.

Saudijski ministar odbrane, princ Halid bin Salman, održao je u srijedu hitan sastanak sa Donaldom Trampom i Džej Di Vensom kako bi razgovarali o narednim koracima. Saudijska Arabija želi da pokaže da je spremna da brani svoju teritoriju i naftnu industriju, ali ne želi dodatno da eskalira sukob s Iranom, smatrajući da se spor između Vašingtona i Teherana i dalje može riješiti diplomatskim putem.

Prema jemenskim izvorima, premještanje saudijskih snaga unutar Jemena podrazumijeva koncentraciju trupa za mogući napad na pokrajinu Al-Bajda u centralnom dijelu zemlje, koju su Huti zauzeli tokom 2020. i 2021. godine.

Borbe između Saudijske Arabije i Huta ponovo su eskalirale u posljednje dvije sedmice, pri čemu su Huti izveli napade na postrojenja kompanije Saudi Aramco. Ti napadi uslijedili su nekoliko sati nakon saudijskih vazdušnih udara na položaje Huta u luci Hodeida, dok je u Crvenom moru napadnut i treći saudijski trgovački brod.

Saudijska Arabija i Huti bore se za prevlast u Jemenu više od deset godina, a krhka ravnoteža koja je postojala posljednjih godina urušila se tokom proteklog mjeseca.

Napetosti u Jemenu mogle bi biti smanjene ukoliko zalivske države i Iran postignu dogovor o ponovnom otvaranju Hormuškog moreuza. Pregovori između Omana i Irana i dalje traju, pri čemu Teheran zahtijeva da svi brodovi u moreuz ulaze sjevernom rutom, bliže iranskoj obali.